Over Al-Hakim, Fairuz, Oum Kalthoum, Café Riche en Niqaab TV Channel

Op IKON radio: De Andere (kant van de) Wereld: Egypte (zondag 9 juli)

Zaterdag 30 juni

Naast alle politieke verwikkelingen hou ik er van om op zoek te gaan naar verhalen over de geschiedenis van Cairo. Een mooi voorbeeld is de moskee van kalief Al-Hakim. Al-Hakim, een van de eerste Fatimidische heersers, was berucht om zijn religieuze onverdraagzaamheid.

Op zijn elfde werd hij na de dood van zijn vader, heerser over Egypte. Er wordt gezegd dat hij er zo angstaanjagend uitzag, dat hij de bijnaam “de kleine hagedis” kreeg. Al-Hakim was beroemd vanwege zijn verbod op de productie van damesschoenen. Hierdoor werden vrouwen gedwongen thuis te blijven, ze mochten niet in het openbaar worden gezien! En wie hem tegensprak werd door hem persoonlijk ter plaatse onthoofd. Tijdens zijn leven noemde hij zichzelf goddelijk. En een van zijn volgelingen, El-Derazawi, die later de sekten van de Druzen in Libanon stichtte, verklaarde Al-Hakim tot ‘Messias’.

“Maar de geschiedenis van dit soort wrede mannen is niets vergeleken bij de vrede en de rust die van boven komt”, fluistert een imam mij in het oor. En hij voegt er aan toe: “Geniet van uw bezoek en geniet van de rust.”

Zondag 1 juli

De hele dag staat in het teken van de finale van het Europees kampioenschap voetbal. Hoewel ik absoluut geen verstand van voetbal heb, ontkom ik er niet aan, hier in mijn wijk in Cairo, in mijn koffiehuis, de finale te bekijken. Als ik bij het koffiehuis kom staan de stoelen al in rijen opgesteld. Voor mij is, als vaste klant, een stoel gereserveerd op de voorste rij. Ik zit liever achterin. Maar daar komt volgens de uitbater van het koffiehuis niets van in. Ik moet en zal vooraan zitten.

Voor de wedstrijd moet ik ook met de poule meedoen. Wie er gaat winnen? Italië, zeg ik gedecideerd, alsof ik er verstand van heb. Als de finale tussen Spanje en Italië is begonnen zit het terras overvol. Magdy, de bediende, rent zich het vuur uit de sloffen om iedereen van Turkse koffie, thee en waterpijp te voorzien. Net als hij iedereen lijkt te hebben voorzien, moet hij weer met het korfje kooltjes rond, ten einde de waterpijpen rokende te houden. Na de wedstrijd zegt mijn buurman: “Jij had Italië gezegd? Nou, jij hebt zéker geen verstand van voetbal!” Ik knik instemmend.

Maandag 2 juli

Ik heb aan het einde van de middag afgesproken met Mark. Mark is een collega-journalist en werkt op de buitenlandredactie  van het Reformatorisch Dagblad in Apeldoorn. Hij is twee dagen in Cairo om zijn visum voor Soedan te regelen. In Nederland kan dat weken duren. Hier in Cairo blijkt het in een paar uur geregeld. De rest van de week zal hij in Khartoum, de hoofdstad van Noord Soedan, gesprekken hebben met christenen uit Zuid Soedan die in Khartoem zijn gebleven na de splitsing van het Noorden en het Zuiden, nu precies één jaar geleden.

Tijdens een heerlijke Egyptische maaltijd spreken we over de spanningen tussen moslims en christenen in de regio. Vooral de kopten in Egypte zijn ongerust. Zij vrezen dat de afgelopen week gekozen conservatieve islamistiche president Mohammed Morsi van Egypte een islamitische staat wil maken. Een schrikbeeld voor de ongeveer 8 miljoen Egyptische christenen.

Dinsdag 3 juli

In een stampvol Café Riche, in het centrum van Cairo, kijken we naar de documentaire van de Egyptisch-christelijke filmmaker Namir Abdel-Messeh, met als titel: “De Maagd, de kopten en ik.” Volgens de aankondiging een licht humoristisch verslag van een de verschijning van de maagd Maria. Het fenomeen vond naar verluidt plaats in 1968, op het dak een kerk in Cairo. De verdienste van de film zit vooral in de intieme momenten, de persoonlijke aanpak van het onderwerp en de sterke karakters van de familie van de filmmaker.

Tijdens de discussie na afloop gaat het ook hier al snel over de controversiële spanningen tussen moslims en christenen. Hoewel die sektarische kwesties niet relevant zijn voor de film. Voor mij had de film geen politieke boodschap. Ik vond het een mooi persoonlijk en intiem verhaal van een christelijke gemeenschap.

Woensdag 4 juli

Egypte is een land van tradities. Ook op muziekaal gebied. ’s Ochtend luistert men naar de Libanese zangeres Fairous en ’s avonds naar Oum Kalthoum. Tussen twee afspraken door streek ik neer in een koffiehuis in Caïro dat is vernoemd naar de legendarische Egyptische zangeres Oum Kalthoum. Als ik binnen loop wordt ik begroet met de sereniteit van het verleden. De stem van de diva zingt mij toe: Ya Mesahharni, ‘O, jij, die mij berooft van de slaap’. Ik weet mij welkom.

Volgens de huidige eigenaar werd het koffiehuis al in 1936 geopend, en heette het toen Café Tafieq, gewoon naar de naam van de straat. Het verhaal gaat verder: in 1948 kwam Oum Kalthoum, na de repetities in een nabijgelegen theater, voorbij en besloot binnen een kopje koffie te drinken. De toenmalige eigenaar, Abdel-Aziz, was uitzinnig van vreugde en vroeg Oum Kalthoum of hij het koffiehuis naar haar mocht vernoemen. En zo geschiedde.

Donderdag 5 juli

Vandaag verscheen op internet het bericht dat een groep koptische activisten in Egypte de oprichting heeft aangekondigd van de ‘Christen Broederschap’. Ik vind het vreemd dat dit bericht vandaag en op deze wijze opduikt. Het is namelijk niet nieuw. Al in 2005 werd dit idee gelanceerd door de advocaat Nakhla, hoofd van het al-Kalema Centrum voor Mensenrechten en politiek analist Michel Fahmi. Eind vorig jaar werd het idee nieuw leven ingeblazen door aanhangers van de Maspiro Jongeren Unie voor Vrije Kopten. Deze groep ontstond na de bloedige schermutselingen met de militaire voor het gebouw van de staatstelevisie in Cairo. Daarbij werden meer dan 20 kopten gedood.

Het bericht van vandaag moet dan ook worden gezien als een reactie op de groeiende invloed van de Moslim Broederschap, vooral nadat de moslimbroeder Mohammed Morsi de presidentsverkiezingen wist te winnen.

Vrijdag 6 juli

Het is nog geen twee weken geleden dat de moslimbroeder Morsi tot president werd gekozen. En nu al wordt de eerste Egyptische satellietzender gelanceerd die wordt beheerd door vrouwen die de volledige gezichtssluier (niqaab) dragen. De eerste uitzending op 20 juli valt samen met de eerste dag van de heilige vastenmaand Ramadan.

De naam van het kanaal is “Maraya”, genoemd naar één van de vrouwen van de profeet Mohammed. De hele televisieploeg die het kanaal gaat beheren en exploiteren; inclusief de tv-presentatoren, producenten, regisseurs en correspondenten, zullen gekleed zijn in de niqaab. Tijdens het bewind van oud-president Mubarak was dit volstrekt ondenkbaar. Tot nu toe is onduidelijk wie het ultra orthodoxe televisiekanaal financieren.

Het nieuws over ‘Maraya’ veroorzaakte een schok in de Egyptische media. Spannende tv zal het trouwens niet opleveren. Het concept lijkt me meer geschikt voor de radio.

Advertenties

Over Jielis van Baalen

De Arabische Lente heeft in Egypte geleid tot grote veranderingen. Sommigen noemen het een 'Revolutie'. Egypte op weg naar democratie? Ik volg de ontwikkelingen als freelance journalist op de voet en doe daar verslag van.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s