Vier manieren voor SCAF om veilig de aftocht te blazen

De aanstaande aftocht van het militaire regime in Egypte doet me denken aan de hit 50 Ways to Leave Your Lover van Paul Simon uit 1975. Het staat op zijn album Still Crazy After All These Years. “Het probleem zit in je hoofd, zei ze tegen mij. Het antwoord is makkelijk als je logisch denkt. Ik wil je graag helpen in je strijd om vrij te zijn. Er moeten vijftig manieren zijn om je geliefde te verlaten”.

Met de presidentsverkiezingen in het vooruitzicht wordt op straat en in het parlement openlijk de vraag gesteld: hoe komen we straks van de militaire leiders af? Eén ding is zeker: het leger is allang niet meer zo geliefd als tijdens de eerste dagen van de opstand van vorig jaar. Na verschillende gewelddadige incidenten, zoals tegen de kopten voor het Maspiro-gebouw (27 doden), de gevechten in de Mohammed Mahmoudstraat en de gruwelijke slachtpartij na de voetbalwedstrijd in Port Said van vorige maand (74 doden), zijn het leger en het volk beslist geen lovers meer. Voor veel Egyptenaren is het militaire regime geen haar beter dan het oude bewind. De verpakking is anders, maar de inhoud het zelfde.

Een reeks politieke fouten tijdens de overgangsperiode heeft de meeste revolutionairen in het anti-SCAF kamp doen belanden. De positie van de Hoge Raad van de Strijdkrachten (SCAF) is nu vergelijkbaar met de positie van Mubarak die vorig jaar een mislukte poging deed om hervormingen door te voeren die hem een veilige aftocht hadden kunnen garanderen.

Oud-president Mubarak staat nu dan wel terecht, omdat hij ervan wordt beschuldigd vorig jaar januari het bevel te hebben gegeven om op de demonstranten te schieten. Hierbij kwamen ruim 800 mensen om het leven. Maar de gehele legerleiding is verantwoordelijk. Ook zijn medegeneraals zouden dus eigenlijk terecht moeten staan.

In het Egyptische parlement wordt de laatste dagen veel gedebatteerd over de rol en positie die het leger zullen hebben als de nu regerende militaire de macht in de toekomst overdraagt aan de gekozen burger president. En de wijze waarop die overdracht zal moeten plaatsvinden. De meningen hierover lopen sterk uiteen en beheersen het debat over de nieuwe grondwet. Die nieuwe grondwet moet worden ingevoerd na de beëindiging van de door de militairen bestuurde overgangsperiode.

De staatskrant Al-Ahram schetste deze week vier verschillende opties waarmee de generaals van de SCAF zich uit deze hachelijke situatie kunnen redden.

De eerste, de Turkse optie, lijkt de meest waarschijnlijke ‘aftochtoptie’. Hiervoor is een grondwet nodig die lijkt op de Turkse grondwet. Zo’n grondwettelijk veilige aftocht zou neerkomen op het verlenen van ‘parlementaire onschendbaarheid’ aan de leden van de huidige SCAF, in het geval ze vrijwillig aftreden. Bovendien zou die onschendbaarheid ook moeten gelden voor eventuele toekomstige militaire bevelhebbers.

De tweede optie is het vinden van een president die SCAF trouw is. Het steun aan een hun loyale presidentskandidaat zou het SCAF in staat stellen om haar invloed  te behouden én om de politieke arena ongedeerd te verlaten.

Deze eerste twee opties, die sterk afhankelijk zijn van afspraken tussen de SCAF en de islamistische partijen, lijken op dit moment de meest haalbare. Maar dan moet er snel worden gehandeld. Het is nu relatief rustig politieke toneel, maar niemand weet hoelang die rust zal voortduren. Als de demonstraties tegen de SCAF weer oplaaien in de aanloop naar de presidentsverkiezingen, kunnen de Turkse optie en die van de loyale president de prullenbak in.

Dan doemt een derde optie op: een staatsgreep. De SCAF heeft het afgelopen jaar meerdere malen, al dan niet direct, geprobeerd overal in het land chaos te veroorzaken, om een eventuele staatsgreep mogelijk te maken. In zo’n situatie kan de SCAF de staat van beleg uitvaardigen, een verbod op alle politieke partijen en politieke activiteiten instellen, de verkiezingsuitslag nietig verklaren en alle vrijheid van meningsuiting negeren.

Dit zou neerkomen op een herhaling van de staatsgreep in 1952 door de zogeheten ‘Vrije Officieren’, onder leiding van wijlen president Gamal Abdel Nasser. Twee jaar na de coup, die koning Farouk verdreef, had Nasser alle hoop op democratie de kop ingedrukt, en zou hij vervolgens decennia lang als alleenheerser optreden.

Zo’n scenario is nu ondenkbaar. De huidige situatie verschilt in alle opzichten met die  van 1952. Toen werd de coup van de militairen gesteund door het volk. Nu zou het leger zich de woede van het volk op de hals halen. De initiatiefnemers van de 25 januari revolutie zullen nooit akkoord gaan met een militaire machtsgreep. Ook internationaal zou het niet worden aanvaard, omdat dit zal worden uitgelegd als een machtsgreep tegen de jongste revolutie en prille democratische hervormingen in Egypte.

Ten slotte is er als vierde nog de optie van een radicale verjonging van de SCAF. Jonge officieren zouden zich publiekelijk kunnen voordoen als patriotten die boos zijn op de SCAF, omdat die de doelstellingen van de revolutie niet heeft kunnen waarmaken. Maar achter de schermen zouden ze trouw blijven aan de oude militaire raad.

Dit laatste scenario klinkt in eerste instantie wellicht vreemd, maar is misschien helemaal zo slecht nog niet. De jonge officieren zouden zich op deze manier mateloos populair kunnen maken bij het Egyptische volk. Want dan zijn zij het die de kliek van oude machthebbers hebben verdreven. De band tussen het leger en het volk zou er door kunnen worden hersteld. En te midden van alle euforie heeft de oude militaire raad de mogelijkheid geruisloos het strijdveld te verlaten.

De kans is groot dat zo’n scenario onaanvaardbaar is voor een groot deel van de 19 leden tellende militaire raad. Die willen hun militaire loopbaan liever eervol beëindigen en zouden deze oplossing als een diepe vernedering ervaren. Er moet voor hen een andere manier zijn om hun ‘geliefde’ Egyptische volk te verlaten.

Advertenties

Over Jielis van Baalen

De Arabische Lente heeft in Egypte geleid tot grote veranderingen. Sommigen noemen het een 'Revolutie'. Egypte op weg naar democratie? Ik volg de ontwikkelingen als freelance journalist op de voet en doe daar verslag van.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s