Hoe en waar zal Khaddafi worden berecht?

Terwijl de rebellen de controle over Libië hebben, rest het zoeken naar de man die het land 42 regeerde. Maar de wijze waarop en de plaats waar hij moet worden berecht, zijn net zo duister als het politieke vacuüm dat hij achterlaat.

De Verenigde Staten en andere buitenlandse waarnemers zijn van mening dat Khaddafi zich ergens in een Libische woestijn schuilhoudt of in een van de kustplaatsjes die nog steeds onder controle zijn van z’n laatste vertrouwelingen. Maar niemand die weet wat er met Khaddafi moet gebeuren nadat hij zal zijn opgepakt.

Sinds de rebellen Tripoli hebben ingenomen en daar ontdekten dat Khaddafi hen was ontsnapt, hebben diverse hooggeplaatste leden van de overkoepelende Nationale Overgangs Raad (NTC) benadrukt dat de volgende regering hem zal berechten voor misdaden begaan tegen de Libische bevolking. Daarnaast worden Khaddafi, een van zijn zonen en zijn voormalige chef van de militaire inlichtingendienst door het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag gezocht voor vermeende misdaden tegen de menselijkheid.

Enkele leden van het Amerikaanse Congres hebben al gezegd dat ze willen dat Khaddafi in de Verenigde Staten terecht staat vanwege het neerhalen van Pan Am vlucht 103 boven Lockerbie, die aan 270 mensen het leven kostte, en de aanval op een Berlijnse discotheek in 1989, waarbij twee Amerikaanse militairen werden gedood. Maar er zijn ook Britse, Franse en Duitse verzoeken om uitlevering vanwege terroristische aanslagen die tientalle jaren geleden op bevel van Khaddafi werden gepleegd.

Er bestaan geen wettelijke richtlijnen voor wat er moet gebeuren met een afgezette dictator die wordt beschuldigd van onderdrukking en terrorisme in binnen- en buitenland. Als Khaddafi levend gevangen wordt genomen zal de Overgangsregering in Libië besluiten waar hij berecht zal worden.

Direct na de val van Tripoli vorige week, benadrukten functionarissen van president Obama dat de Libiërs vooral zelf moeten beslissen wat er met Khaddafi moet gebeuren, zolang dat voldoet aan “de hoogste normen van internationaal recht.”

Vorige week benadrukte minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, dat de toekomst van Khaddafi ondergeschikt is aan het veiligstellen van de Libische chemische wapens, het verminderen van de kans op islamitisch extremisme in Libië en het opbouwen van het nieuwe democratische Libië. Clinton repte zelfs met geen woord over Khaddafi.

Het probleem van het post-Khadaffi Libië is echter dat het geen rechtssysteem heeft. Onder Khaddafi was het rechtssysteem in Libië gebaseerd op het islamitisch recht.  Speciale ‘revolutionaire rechtbanken’ en de militaire rechtbanken behandelden alle vermeende politieke misdrijven en misdaden tegen de staat. De Overgangsregering heeft herhaaldelijk gezegd dat het een nieuwe grondwet wil opstellen. Zonder er echter bij te zeggen hoe die eruit gaat zien.

De soms tegenstrijdige uitspraken over Khaddafi en andere beladen etnische en regionale onderwerpen hebben het vertrouwen in het vermogen om te regeren of het scheppen van een juridisch kader door de rebellen niet vergroot. Niemand weet wat ze gaan doen. Complicerende factor bij een vervolging van Khaddafi is dat verschillende leden van de Overgangsregering ooit hooggeplaatste leden waren van het Khaddafi-regime. Ze hebben misschien zo veel bloed aan hun handen, dat zij niet de meest aangewezen personen om te beslissen over een proces tegen de voormalige leider.

Het kan de nieuwe Libische regering ook goed uitkomen om Khaddafi naar het ICC in Den Haag te sturen. Met als reden dat de door Khaddafi begane misdaden tegen de menselijkheid zwaarder zouden wegen. Bovendien is er in Den Haag een betere en gevestigde juridische setting om Khaddafi te kunnen berechten. Het ICC heeft al in juni een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Khaddafi, zijn zoon en erfgenaam eenmalige Saif al-Islam, en de meesterspion kolonel Abdullah al-Senussi vanwege misdaden tegen de menselijkheid. Misdaden met name begaan in een poging van het Khaddafi-regime om met extreem veel geweld de opstand in Libië te onderdrukken. Hierbij zijn naar schatting 50.000 mensen om het leven gekomen.

Nadeel van een proces in Den Haag is dat het waarschijnlijk jaren in beslag zal gaan nemen. En daar zit wellicht niemand echt op te wachten.

Natuurlijk blijft altijd nog de mogelijkheid bestaan dat Khaddafi Libië weet te ontvluchten. Een aantal Afrikaanse landen zou bereid zijn hem onderdak te geven. Zimbabwe, dat geen lid is van de ICC, heeft duidelijk gemaakt dat het hem nog steeds als een vriend beschouwt. Ook de leiders van Zuid-Afrika, dat ook geen ICC-lid is, zullen Khaddafi helpen vanwege diens steun in de strijd tegen de Apartheid.

Als Khaddafi eenmaal buiten Libië is, wordt het moeilijk om in de Veiligheidsraad  genoeg stemmen te krijgen om hem te laten arresteren. Rusland noch China zijn fans van het ICC en zullen elke poging om Khaddafi te laten uitleveren, met een veto blokkeren.

Advertenties

Over Jielis van Baalen

De Arabische Lente heeft in Egypte geleid tot grote veranderingen. Sommigen noemen het een 'Revolutie'. Egypte op weg naar democratie? Ik volg de ontwikkelingen als freelance journalist op de voet en doe daar verslag van.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s