Nationale en religieuze eenheid in Egypte lijken verder weg dan ooit

Het afgelopen weekend in Egypte is wederom bepaald door het sektarisch conflict tussen moslims en kopten. Vorig weekend de aanslag op de kerk in de wijk Imbaba. Dit weekend een gewelddadige aanslag op vreedzame koptische betogers voor het gebouw van de Egyptische staatstelevisie.

Afgelopen vrijdag nog hield de imam van de Omar Makrammoskee in Cairo een ontroerende vrijdagpreek over het belang van de nationale eenheid. Duizenden demonstranten baden voor nationale eenheid, de bescherming van de ‘25e januari revolutie’ en de eenheid en vrijheid van de Palestijnen. Veel demonstranten waren tot tranen toe geroerd. Dat klinkt allemaal heel mooi, maar het botst met de beelden van de brandende kerk in Imbaba een week eerder en met het geweld tegen kopten van afgelopen zaterdagnacht.

De problemen van afgelopen zaterdag begonnen toen twee jongemannen de koptische demonstranten voor het gebouw van de Egyptische staatstelevisie bang  probeerden te maken door met geweren over hun hoofden heen te schieten. De betogers slaagden erin een van de schutters te pakken en droegen hem vervolgens over aan de militaire politie. Een uur later verschenen ruim honderd mannen uit de nabijgelegen wijk Boulaq, gewapend met stenen, fietskettingen en molotovcocktails. Ook werd er met scherp geschoten. De gevechten die daarop uitbraken duurden ruim vijf uur en kostten aan twee kopten het leven. Zeker 150 mensen raakten gewond, waarvan een tiental ernstig. Pas heel laat kwam het leger tussenbeiden.

Toch komen dit soort sektarische spanningen niet zomaar uit de lucht vallen. Ze ontstonden al tijdens het bewind van voormalig president Anwar al-Sadat en namen verder toe onder president Hosni Mubarak. De laatste is ongetwijfeld verantwoordelijk voor wat er nu gaande is in Egypte. Niet alleen omdat het de restanten zijn van het nog steeds bestaande oude regime dat probeert het land te destabiliseren, maar nog belangrijker, omdat het beleid van Mubarak een vruchtbare bodem voor sektarisme is gebleken. De afgelopen dertig jaar werd Egypte steeds vaker geconfronteerd met verschillende vormen van sektarisme, zonder dat ooit de wortels ervan werden aangepakt. Hiermee verergerde Mubarak alleen maar het probleem, wat uiteindelijk geleid heeft tot de gevaarlijke situatie van nu in Egypte.

Egypte is in een overgangsperiode waarin oppervlakkige oplossingen niet volstaan. Zelfs als de aanhangers van het oude regime, die achter de aanvallen zouden zitten, zijn gearresteerd, blijft de oorzaak van het probleem nog steeds bestaan. De echte crisis waarin Egypte zich nu bevindt is gelegen in de populaire sektarische ideeën die, los van politieke en religieuze bewegingen, leven onder de gewone burgers.

Deze ideeën hebben zich de laatste dertig jaar verdiept omdat het regime van Mubarak oogluikend de opkomst toestond van een oppervlakkige religieuze discussie. Deze werd geleid door businessgeoriënteerde jonge imams en academici. Steeds meer islamitische stromingen namen deel aan deze discussies, waardoor religieus fanatisme en oppervlakkige religiositeit in Egypte explosief toenamen.

Mubarak liet dat alles gebeuren om zo alle oppositiebewegingen uit de buurt van het politieke machtscentrum te houden, zodat hun activiteiten geen bedreiging konden vormen voor de sociale orde. Opruiende retoriek werd getolereerd zolang die maar niet was gericht op de Egyptische heersers.

De slappe houding van het regime Mubarak heeft ertoe geleid dat onder het oppervlak van de samenleving, zowel onder moslims als christenen, het radicalisme sterk toenam. Veel moslims hebben gewaarschuwd voor de opkomst van christelijk fanatisme, en terecht, maar zij negeerden het feit dat moslims medeverantwoordelijk waren. Ze zijn er immers niet in geslaagd een alternatief islamitisch model te ontwikkelen dat de angsten bij de christenen zou kunnen wegnemen. Christenen zijn daardoor in een steeds meer geïsoleerde en kwetsbare positie terechtgekomen.

Die geïsoleerde positie werd pijnlijk duidelijk tijdens de volksopstand van 25 januari, toen de leiding van de Koptische Kerk de jongeren waarschuwde tegen deelname aan de demonstraties. Het opvallende is dat diezelfde leiding nu de sektarische protesten van de afgelopen paar dagen wel steunt.

De Kerk bevordert zo de angst voor moslims, met het argument dat ‘t het Egyptische volk ontbreekt aan bewustzijn en dat de democratie daarom niet zal werken in de huidige situatie. In plaats daarvan verlangt men terug naar de periode van het oude regime waarin kopten werden mishandeld, net als de rest van de Egyptenaren.

Om het weer opgelaaide sektarische geweld te stoppen zal een aantal ingrijpende maatregelen moeten worden genomen. Zo moet er op de korte termijn een onderzoek komen naar de beschuldigingen dat twee christelijke vrouwen die zich tot de islam zouden hebben bekeerd in kerken worden vastgehouden. Zo’n onderzoek moet door justitie worden gedaan en niet op de diverse particuliere satellietkanalen.

Op de lange termijn moeten de Egyptische leiders een politieke visie formuleren waarin de kopten een volwaardige plaats in de Egyptische samenleving en in de politiek kunnen innemen. Anders stevent het land hard aan op een echte crisis en zullen degenen die de kerk in Imbaba in brand staken het hele land in vuur en vlam zetten.

Advertenties

Over Jielis van Baalen

De Arabische Lente heeft in Egypte geleid tot grote veranderingen. Sommigen noemen het een 'Revolutie'. Egypte op weg naar democratie? Ik volg de ontwikkelingen als freelance journalist op de voet en doe daar verslag van.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s