>Moslim Broederschap en Salafisten laten ware gezicht zien

>

Al snel na het aftreden van president Mubarak kwam een geruchtenstroom op gang over radicale islamitische stromingen in Egypte. Vooral in Westerse landen werd hardop gespeculeerd over een greep naar de macht van de Moslims Broeders en Salafisten. Zelf ontkenden deze dat in alle toonaarden. Maar nu, bijna drie maanden na het begin van de opstand op 25 januari, laten deze stromingen meer en meer hun ware gezicht zien.


25 Januari-jeugd vol van toekomst idealen
Na de ‘25 januari’ revolutie heeft de Moslim Broederschap er alles aan gedaan om die angst over haar politieke aspiraties weg te nemen. Bij de oprichting van hun eigen politieke partij, de Partij voor Vrijheid en Rechtvaardigheid, verklaarden ze nadrukkelijk dat ook christelijke leden welkom zijn en dat zij zich zelfs niet zouden verzetten tegen een vrouwelijke en Koptische partijvoorzitter.
Dat standpunt is luttele weken later alweer verlaten. Dat bleek uit de uitlatingen van de plaatsvervangend voorzitter van de Hoge Raad van de Moslim Broederschap, Mahmoud Ezzat. Hij maakte tijdens een forum in Cairo afgelopen donderdag, duidelijk dat de Moslim Broeders de islamitische wet willen invoeren als de partij een grote overwinnen zou behalen bij de parlementsverkiezingen van september aanstaande. Ook de leider van de  Broederschap, Saad al-Husseiny, benadrukte op hetzelfde forum dat de groep er naar streeft een islamitische wetgeving, de Sharia, te zullen invoeren. Zijn opmerkingen hebben tot bezorgde reacties bij leiders van verschillende politieke partijen, die zeiden dat deze verklaringen haaks staan op het concept van een liberale burgerlijke staat. Sommigen noemde het een “verraad aan de demonstranten die de omwentelingen in Egypte met gevaar voor eigen leven hebben bevochten.” Dat laatste is extra wrang, omdat de Moslims Broeders helemaal niet hebben meegedaan aan de demonstraties die uiteindelijk hebben geleid tot het aftreden van Mubarak en het ontbinden van het parlement.
Ook de Koptischorthodoxe Kerk heeft geschokt en teleurgesteld gereageerd op het voornemen van de Moslim Broederschap de Sharia te willen in te voeren. De Koptische Kerk heeft daarop besloten haar dialoog met de Broederschap op te schorten. Wanneer Egypte een islamitische staat zou worden, maakt dit de positie van de Kopten nog moeilijker dan die nu al is. Hiermee ondergraaft de Broederschap de beginselen van gelijkheid en burgerschap. En blijken hun uitlatingen, gedaan kort na de omwentelingen, niet meer geweest te zijn dan holle retoriek. Gevolg van deze controverse is dat de Kerk de leiders van de Broederschap niet hebben uitgenodigd voor de viering voor van het Paasfeest komend weekend.
Veel Kopten zeggen echter niet echt verrast te zijn door de uitspraken van de Broederschap en zeggen: “Nu horen we de ware bedoelingen van de Broederschap. Deze manier van denken wordt zowel in Egypte als in het buitenland afgewezen. De wereld is niet klaar voor een Taliban-achtige toestanden.”
In een verklaring noemt de Coalitie van de Revolutionaire Jongeren, die aan de basis staat van de omwentelingen, het standpunt van de Broederschap “een stap achteruit die haaks staat op eerdere verklaringen.” Ze vragen de broederschap hun standpunt te herroepen.
De verklaringen stuitten ook op verzet binnen de Broederschap zelf. Sommigen vinden de timing verkeerd en lopen de uitspraken op de zaken vooruit. De leider van de Broederschap, Hassan Hamdi verdedigde de uitspraken door te zeggen dat ze niet nieuw zijn. Volgens hem is de controverse het gevolg van onnauwkeurige berichten in de pers.
Het grootste gevaar voor de Kopten komt echter uit de hoek van de Salafisten. Deze radicale politieke islamitische groepering zegt onomwonden dat wetgeving die opgesteld wordt door het volk gevaarlijk is voor de natie. Ook zeggen zij “dat een vrouw in het parlement in strijd is met de intellectuele aard van de vrouw. Vrouwen, niet-moslims en Koptische christenen zijn nu eenmaal een minderheid.”
Salafisten gaan uit van een letterlijke interpretatie van religieuze teksten. Daarom kan volgens hen het parlement nooit de bron van autoriteit en wetgeving zijn. Om die reden zullen ze ook niet een eigen politieke partij oprichten. “We kunnen wel sommige kandidaten ondersteunen en mensen adviseren om te stemmen op de beste van de Islamitische kandidaten. Zoals bijvoorbeeld enkele kandidaten van de Moslim Broederschap.”
Ondertussen heeft het recente geweld van de harde lijn Salafisten in Egypte het debat aangewakkerd over de rol die de islamisten na het vertrek van president Hosni Mubarak. Die onderdrukte de islamistische groeperingen, omdat deze als een bedreiging werden gezien van het regime. Toch werden Salafi’s ook getolereerd als een religieuze groep als een tegengewicht zijn top vijand, de Moslim Broederschap.
In de weken na de revolutie van 25 januari zijn vele aanhangers van de Moslim Broederschap en Salafisten vrijgelaten uit gevangenissen waar velen van hen, vaak zonder enige vorm van proces, decennia vastzaten. Mat als gevolg dat ze nu openlijk een politieke rol kunnen spelen in Egypte. Dit tot grote onrust bij veel van de seculiere en liberale bewegingen in Egypte. Met name de toon waarop het  extremistische discours wordt gevoerd en de wens tot het invoeren van de sharia (islamitische wet) heeft velen gealarmeerd.
Het eigengerechtigde optreden van de Salafisten heeft het nieuws in Egypte de laatste tijd gedomineerd. Zo werd het huis in brand gestoken van een vrouw die werd verdacht van omgang met een christen. In de provincie Fayoum braken gevechten uit toen Salafististen de eigenaar van een slijterij wilden dwingen zijn zaak te sluiten. Daarmee trachten salafisten hun strenge interpretatie van de islam met geweld op te leggen door een verbod op de consumptie van alcohol. Bij de gevechten werd een dorpeling gedood en raakten acht anderen gewond.
Het geweld keert zich ook tegen andere stromingen in de islam. Zo werd in de Opper-Egyptische stad Qalyoub een Soefi heiligdom opgeblazen door Salafisten. Dit tot grote woede van de plaatselijke bevolking. Volgens sommige mensen is dit een waarschuwing die laat zien wat de verborgen bedoelingen van de Salafisten met Egypte zijn.
Ook wordt gewezen op nauwe banden met Salafisische groeperingen in Pakistan.  
De vijandigheid tussen Soefi’s en de Salafisten, lang onderdrukt in de hoofden en harten van beide partijen, laten nu toch weer duidelijk voor iedereen hun giftanden zien. De heiligdommen zijn voor soefi’s heilige plaatsen waar ze bidden en hun feesten vieren. Voor de Salafisten echter zijn ze een gruwel tegen de islam en de leer van de profeet. De gewelddadigheden vestigen pijnlijk de aandacht op hun zeer uiteenlopende geloofswegen. Het in brand steken van het graf van Sidi Izz El-Din in Qalioubiya, heeft de confrontatie tussen de twee groepen verder verdiept.
Het Egyptische volk is van nature een trouw volk zijn door de natuur, maar zal nooit instemmen met een religieuze heerschappij. Egypte’s openheid en vrijheid, maar ook de aanwezigheid van een koptische, zullen voorkomen dat zich in Egypte een Taliban-achtig model kan worden ingevoerd. Dat zou ook zeker een potentieel cultureel en economisch gevaar zijn voor het land.
De aanslag op de heiligdommen heeft ook geleid tot ernstige kritiek van Egypte’s Moefti ook. In een vrijdag preek sjeik Ali Gomaa beschuldigde hij de daders de islam van misinterpretatie van de Islam.

Ook de media moeten het regelmatig ontgelden. Die worden beschuldigd van paniekzaaierij door in te spelen op de angst voor islamisten, die werden onderdrukt onder Mubarak. Dit zou kunnen leiden tot een roep om een terugkeer naar het oude autoritaire regime. 

Niet iedereen is bang voor een toename van de Salafistische invloed. Hun stem mag dan misschien luider zijn geworden, maar geen is er geen verandering in hun beleid.
Maar de bezorgdheid onder gematigde Egyptische moslims, seculieren en de christelijke minderheid is er niet minder op geworden. De regerende militaire raad heeft gezegd dat zij zal niet zal toestaan dat Egypte wordt omgevormd in een theocratie volgens Iraanse-stijl. 
”Egypte zal nimmer worden geregeerd door een of andere andere Khomeini,”  aldus de Hoge Raad van de Strijdkrachten in een verwijzing naar de geestelijk leider van de Iraanse islamitische revolutie van 1979 . De Hoge Raad van de Strijdkrachten zal niet toestaan dat extremistische groeperingen in Egypte onder controle
zullen krijgen.
Nog lang niet iedereen in Egypte is klaar om de anachronistische ideeën en leringen van de Salafisten te tolereren.  Ondanks dat lijken de Salafisten vastbesloten om zonodig het recht in eigen hand te nemen en gematigde moslims te winnen voor hun dogmatische ideeën.
Inmiddels hebben we gezien dat uitspraken vandaag gedaan morgen weer kunnen worden vervangen door andere standpunten. Niets lijkt op dit moment veranderlijker dan politieke ambities van religieuze groeperingen in Egypte.
De weg van het nieuwe Egypte na 25 januari lijkt vooralsnog een moeizaam en ongebaand pad met vele slangenkuilen en struikrovers. De contrarevolutionaire krachten zijn nog altijd niet tot zwijgen gebracht. En de toenemende invloed van ultra religieuze groeperingen spelen handig in op de onevenwichtige situatie waarin het land zich nog steeds verkeert. Het zijn juist dit soort groeperingen de die snel vat kunnen krijgen op de het grootste deel van de bevolking, voor wie de ‘revolutie’ tot nu toe meer armoede en onzekerheid heeft geleid.
En de Kopten, hen rest niet anders dan de ontwikkelingen met zorg gade te slaan. Ze hebben vrolijker Paasdagen gekend. Hen wacht nog een lange tijd van leven tussen hoop en vrees. 
Advertenties

Over Jielis van Baalen

De Arabische Lente heeft in Egypte geleid tot grote veranderingen. Sommigen noemen het een 'Revolutie'. Egypte op weg naar democratie? Ik volg de ontwikkelingen als freelance journalist op de voet en doe daar verslag van.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s